Kỹ Thuật Phối Trộn Thức Ăn Cho Hươu Sao: Khẩu Phần Chuẩn Theo Từng Giai Đoạn

Một trong những ưu điểm lớn nhất của mô hình chăn nuôi hươu sao là chi phí thức ăn cực kỳ thấp. So với trâu bò hay cừu, hươu sao có hệ tiêu hóa đa dạng và khả năng tận dụng tối đa các loại phụ phẩm nông nghiệp sẵn có tại Việt Nam.

Tuy nhiên, để hươu đực cho cặp nhung to bự, hươu cái mắn đẻ và nhiều sữa, bà con không thể cho ăn theo cảm tính mà cần tuân thủ một chế độ dinh dưỡng khoa học. Dưới đây là bộ tài liệu tập huấn kỹ thuật chăn nuôi chuẩn từ Hươu Hương Sơn – NAVIFA, hướng dẫn chi tiết cách phối trộn khẩu phần ăn cho hươu theo từng giai đoạn.

1. Phân loại các nhóm thức ăn cho hươu sao

Thức ăn của hươu được chia thành 3 nhóm chính. Việc nắm rõ đặc tính của từng nhóm sẽ giúp bà con dễ dàng cân đối khẩu phần:

• Thức ăn thô xanh (Nhóm chủ lực): Hươu là động vật ăn cỏ, nên đây là nguồn thức ăn chính lấp đầy dạ dày. Nhóm này bao gồm: Cỏ voi, cỏ sả, cỏ tự nhiên, ngọn mía, thân cây hoa màu (ngô, đậu), các loại lá cây (lá mít, lá sung, lá xoan) và các loại củ quả (cà rốt, khoai lang, chuối).

• Thức ăn tinh (Nhóm thúc đẩy năng suất): Là nguồn cung cấp đạm, tinh bột và năng lượng cao. Thành phần chủ yếu gồm: Bột ngô, cám gạo, cám mỳ, các loại hạt họ đậu, bã đậu nành, khô dầu lạc… Thức ăn tinh đóng vai trò là khẩu phần phụ, thường được trộn lẫn với thức ăn thô xanh để kích thích hươu ăn nhiều hơn.

• Thức ăn ủ chua (Dự trữ mùa đông): Vào mùa đông rét mướt, nguồn cỏ tươi khan hiếm, thức ăn ủ chua (từ cỏ voi, thân cây ngô ủ lên men bằng rỉ mật và muối) là giải pháp cứu cánh tuyệt vời. Thức ăn ủ chua không chỉ giúp dự trữ lâu dài mà còn chứa nhiều vi sinh vật có lợi, giúp hệ tiêu hóa của hươu hoạt động khỏe mạnh.

2. Nguyên tắc vàng trong việc cho hươu ăn

Dù ở giai đoạn nào, hệ tiêu hóa của hươu cũng cần sự ổn định. Bà con bắt buộc phải tuân thủ nguyên tắc “3 Cố định”:

1. Thời gian cố định: Cho ăn đúng giờ mỗi ngày để tạo phản xạ có điều kiện, giúp dạ dày hươu tiết dịch vị tiêu hóa tốt nhất.

2. Số bữa cố định: Thông thường, 1 ngày chúng ta cho hươu ăn từ 2 – 3 bữa (Sáng – Trưa – Chiều tối). Bữa tối thường là bữa hươu ăn nhiều thức ăn thô xanh nhất.

3. Chất lượng thức ăn đồng đều: Không thay đổi khẩu phần ăn đột ngột. Khi muốn chuyển từ thức ăn này sang thức ăn khác (ví dụ từ cỏ tươi sang cỏ ủ chua), phải pha trộn và thay đổi từ từ trong 3-5 ngày để hệ vi sinh vật dạ cỏ kịp thích nghi, tránh gây tiêu chảy.

3. Khẩu phần ăn cho Hươu Đực (Khai thác Nhung)

Sản phẩm cốt lõi của hươu đực là lộc nhung. Chất lượng và trọng lượng nhung phụ thuộc hoàn toàn vào chế độ dinh dưỡng trong 3 giai đoạn sinh lý sau:

Giai đoạn phục hồi trước khi mọc nhung (Mùa Đông)

Sau khi trải qua vụ phối giống mất nhiều sức lực, kết hợp với thời tiết lạnh giá, cơ thể hươu đực thường rất gầy yếu. Mục tiêu lúc này là nhanh chóng phục hồi thể trạng.

• Khẩu phần: Thức ăn tinh chiếm 30%, thức ăn thô xanh chiếm 70%.

• Lưu ý: Việc tăng lượng thức ăn và dưỡng chất phải diễn ra từ từ, tăng dần mỗi ngày để đường ruột hươu ổn định trở lại.

Giai đoạn mọc nhung (Thời kỳ Then chốt)

Thường rơi vào mùa Xuân (tháng 2 đến tháng 4 hàng năm). Tốc độ tăng trưởng của nhung hươu cực kỳ khủng khiếp, mỗi ngày có thể tăng từ 15 – 20g. Nếu thiếu chất lúc này, nhung sẽ bị xốp, teo nhỏ.

• Khẩu phần: Đẩy mạnh thức ăn tinh lên 40%, thức ăn thô xanh giảm còn 60%.

• Bổ sung: Phải trộn thêm các loại khoáng chất, Canxi, Photpho và Vitamin (A, D, E) vào thức ăn tinh để hỗ trợ quá trình tạo xương và tạo máu nuôi sừng.

Giai đoạn phối giống

Lúc này tính hung hăng của con đực thể hiện rất rõ. Chúng chạy nhảy, gầm rống, húc chuồng và tìm bạn tình nên thường bỏ ăn, dẫn đến sút cân nghiêm trọng.

• Khẩu phần: Ưu tiên các loại thức ăn nhiều nước, dễ tiêu, có tính mát (củ quả tươi, cỏ non, lá non). Có thể trộn thức ăn tinh và thô xanh theo tỷ lệ 50:50.

• Cách cho ăn: Chia nhỏ thức ăn tinh thành nhiều bữa trong ngày, mỗi lần cho ăn một ít để dụ hươu ăn. Phải theo dõi sát sao để đảm bảo hươu đực không bị suy kiệt thể lực.

4. Khẩu phần ăn cho Hươu Cái (Sinh sản)

Thời gian mang thai của hươu cái kéo dài khoảng 7 tháng 20 ngày, và thời gian cho con bú khoảng 3 tháng. Chế độ ăn được chia làm 3 giai đoạn:

Giai đoạn phối giống (Tháng 7 – Tháng 9)

Đây là lúc buồng trứng rụng theo chu kỳ 18 – 22 ngày/lần. Cần bổ sung dinh dưỡng để tăng tỷ lệ thụ thai.

• Khẩu phần: Bổ sung 30% thức ăn tinh. Đặc biệt chú trọng nhóm thức ăn giàu Protein như: cây cỏ họ đậu, khô dầu lạc, khô dầu đậu tương, bột cá, bã đậu nành…

Giai đoạn có chửa

Hươu mẹ không chỉ ăn cho bản thân mà còn phải nuôi phôi thai phát triển.

• Đầu và giữa thai kỳ: Cung cấp dồi dào thức ăn thô xanh tươi sạch.

• Cuối thai kỳ: Thai nhi lớn nhanh, cần thức ăn chất lượng cao, dễ tiêu hóa. Tỷ lệ chuẩn là 40% thức ăn tinh – 60% thức ăn thô xanh.

• ⚠️ Cảnh báo: Tuyệt đối không cho ăn thức ăn ôi thiu, nấm mốc (sẽ gây sảy thai). Hạn chế tiếng ồn mạnh, không đuổi bắt làm hươu mẹ hoảng sợ.

Giai đoạn cho con bú (Khoảng 3 tháng)

Hươu mẹ phải vắt kiệt sức để tiết sữa nuôi con. Mức tiêu thụ thức ăn giai đoạn này tăng đột biến từ 30% – 40% so với bình thường.

• Khẩu phần: Cung cấp không giới hạn thức ăn xanh non. Thức ăn tinh phải có hàm lượng đạm (Protein) cao, kết hợp chặt chẽ với Vitamin ADE và Canxi để sữa mẹ đạt chất lượng tốt nhất, giúp hươu con cứng cáp, tránh bệnh bại liệt bẩm sinh.

Kết luận

“Nuôi hươu không khó, cốt ở nguồn ăn”. Việc áp dụng đúng khẩu phần ăn không chỉ giúp bà con tận dụng được nguồn phụ phẩm nông nghiệp giá rẻ, tiết kiệm chi phí, mà còn đảm bảo đàn hươu phát triển tối đa tiềm năng di truyền.

Tuy nhiên, dù thức ăn có tốt đến đâu nhưng nếu con giống mang gen thoái hóa, còi cọc thì năng suất vẫn không thể cao. Để bắt đầu một mô hình chăn nuôi lợi nhuận lớn, việc kết hợp giữa Kỹ thuật cho ăn chuẩn và Nguồn giống F1 thuần chủng là điều kiện tiên quyết.

👉 Quý bà con cần tư vấn thêm về kỹ thuật chăn nuôi hoặc tham khảo nguồn hươu giống F1 chất lượng cao, vui lòng liên hệ:

TRẠI HƯƠU HƯƠNG SƠN (NAVIFA) Địa chỉ: Hương Sơn, Hà Tĩnh Hotline/Zalo (Tư vấn kỹ thuật): 0838.929.559